Inhoudsopgave
- Wat kun je zelf repareren?
- Welke lijm en welke lamp?
- Voorbereiding
- Stappenplan: een barst in glas in lood lijmen
- Veelgemaakte fouten
- Veelgestelde vragen
- Conclusie
Glas in lood is kwetsbaar. Een dichtslaande deur, een bal of gewoon spanning in het paneel kan een ruitje doen barsten. Het paneel demonteren en het glas laten vervangen is kostbaar en soms zelfs schadelijk voor het origineel.
Voor een strakke barst is er een veel eenvoudiger route. Met dunne UV-lijm en een kleine UV-lamp lijm je de scheur ter plekke dicht, zonder het paneel uit het kozijn te halen. Hieronder lees je hoe dat gaat en waar de grenzen liggen.
Wat kun je zelf repareren?
Barsten en scheuren in het glas
Een barst waarbij de stukken nog netjes op hun plaats zitten, is de ideale kandidaat. Dunne glaslijm trekt door capillaire werking vanzelf de scheur in. Na uitharding is het glas weer stabiel en valt de scheur veel minder op, omdat de lijm de lichtbreking in de barst grotendeels wegneemt.
Losse of rammelende ruitjes
Zit een ruitje los in het lood, dan is dat meestal een probleem van de kit tussen glas en lood. De klassieke oplossing is opnieuw stoppen met glas-in-loodkit. Lijm is daarvoor geen vervanging, al kun je een ruitje dat op enkele punten rammelt wel plaatselijk fixeren.
Wat je niet met lijm oplost
- Gebroken of gescheurde loodprofielen. Die horen gesoldeerd of vervangen te worden.
- Ontbrekende stukken glas. Lijm is geen vulmiddel voor gaten.
- Een paneel dat is gaan bollen of doorzakken. Dat is een constructief probleem.
- Verweerde kit over het hele paneel. Dan is volledig opnieuw stoppen nodig.
Welke lijm en welke lamp?
Voor een barst in glas kies je altijd dunne glaslijm. Die is vloeibaar genoeg om vanzelf de haarfijne scheur in te trekken. Dikke lijm blijft juist aan de oppervlakte liggen en komt niet in de barst.
| Onderdeel | Keuze | Waarom |
|---|---|---|
| Lijm | Glaslijm dun 20 gram | Trekt vanzelf de scheur in door capillaire werking |
| UV-lamp | UV-lamp met 12 leds | Klein en wendbaar, ideaal tussen loodprofielen door |
| Voorbereiding | Ontvetter | Haalt vet en stof uit en rond de barst |
| Dosering | Doseernaaldje | Zeer kleine hoeveelheden precies op de scheur |
Let op de glassoort
UV-lijm hardt alleen uit waar UV-licht bij de lijm komt. Bij helder en licht gekleurd glas gaat dat goed. Bij donker gekleurd, geschilderd of sterk opaal glas komt er veel minder licht door, en dan duurt uitharden langer of lukt het niet volledig. Test in dat geval eerst op een onopvallend hoekje en reken op een lange belichtingstijd.
Werken in het kozijn
Zit het paneel nog in de deur of het raam, dan is de barst vaak van beide kanten bereikbaar. Dat is een groot voordeel: je kunt van de ene kant lijm aanbrengen en van de andere kant belichten of nakijken. Leg wel iets onder het paneel om lijmdruppels op te vangen.
Voorbereiding
Reinigen zonder de kit te beschadigen
Maak het glas rond de barst schoon en ontvet het. Wees voorzichtig bij het lood en de kitranden: agressief schrobben kan oude kit losmaken, en dan heb je een tweede probleem erbij.
Zorg voor een vlakke stand
Kun je het paneel plat leggen, doe dat dan. Dunne lijm trekt dan mooi horizontaal de scheur in en loopt niet weg. Moet je verticaal werken, dan doseer je in kleine beetjes en werk je van onder naar boven, zodat de lijm de scheur in kruipt in plaats van eruit te lopen.
Werk niet in de volle zon
Een glas-in-loodpaneel zit meestal in het licht. Werk op een bewolkte dag of scherm het raam af, anders begint de lijm uit te harden voordat hij de scheur helemaal in is getrokken.
Stappenplan: een barst in glas in lood lijmen
- Beoordeel de barst. Zitten de delen nog goed op hun plaats, dan is lijmen kansrijk.
- Scherm het raam af tegen direct zonlicht.
- Reinig en ontvet het glas rond de barst en laat het volledig drogen.
- Leg het paneel zo vlak mogelijk, of werk van onderaf als dat niet kan.
- Breng met een doseernaaldje een klein beetje dunne glaslijm op de scheur aan.
- Wacht rustig af. De lijm trekt vanzelf de barst in. Voeg beetje bij beetje bij tot de scheur vol is.
- Veeg overtollige lijm van het glasoppervlak weg met een pluisvrij doekje.
- Belicht de scheur met de UV-lamp op enkele centimeters afstand, van begin tot eind.
- Belicht ook vanaf de andere kant van het paneel als dat kan.
- Controleer of de scheur hard en droog aanvoelt en belicht zo nodig nog wat langer.
Veelgemaakte fouten
- Dikke lijm gebruiken, die niet in de scheur trekt maar erop blijft liggen.
- Te veel lijm in een keer aanbrengen, waardoor het over het glas uitloopt.
- Vergeten te ontvetten, waardoor de lijm niet hecht aan de breukvlakken.
- In fel zonlicht werken, waardoor de lijm te vroeg begint uit te harden.
- Bij donker gekleurd glas dezelfde belichtingstijd aanhouden als bij helder glas.
- Overtollige lijm laten zitten en die pas na het uitharden proberen te verwijderen.
- Verwachten dat lijm een kapot loodprofiel of ontbrekend glas kan vervangen.
Veelgestelde vragen
Wordt de barst helemaal onzichtbaar?
Nee, maar hij valt duidelijk minder op. Een lege scheur breekt het licht sterk en oogt daardoor als een witte lijn. Zodra de scheur gevuld is met heldere lijm, verdwijnt dat effect grotendeels en zie je vooral nog een fijne lijn.
Moet ik het paneel demonteren?
Meestal niet. Juist het voordeel van deze methode is dat je ter plekke kunt werken. Demonteren brengt extra risico op nieuwe schade met zich mee.
Is de reparatie sterk genoeg?
Voor een ruit in een deur of raam die niet constructief belast wordt, is een goed uitgeharde lijmnaad prima. Het glas is weer stijf en de scheur kan zich niet verder uitbreiden. Blijft het paneel zwaar belast, laat dan een vakman kijken.
Kan ik dit ook bij antiek glas in lood doen?
Wees voorzichtig. Antieke panelen met beschilderd of gebrandschilderd glas hebben monumentale waarde en verdragen niet elk middel. Laat waardevolle panelen liever door een restaurateur beoordelen.
Welke UV-lamp werkt het beste tussen de loodprofielen?
Een kleine lamp met 12 leds is hier ideaal. Die kun je precies richten op de scheur, ook in kleine ruitjes en dicht tegen het lood aan.
Wat doe ik als de lijm niet de scheur in trekt?
Meestal zit er dan nog vet of vuil in de barst, of is de scheur zo strak dat er nauwelijks ruimte is. Ontvet nogmaals en geef de lijm meer tijd. Warmte in de ruimte helpt de lijm vloeibaarder te maken.
Conclusie
Een barst in glas in lood repareer je verrassend goed met dunne UV-lijm en een kleine UV-lamp. De lijm trekt vanzelf de scheur in, hardt onder de lamp uit en maakt het glas weer stabiel en een stuk minder zichtbaar beschadigd.
Werk schoon, doseer klein, houd rekening met de glassoort en verwacht geen wonderen bij kapot lood of ontbrekende stukken. Voor de meest voorkomende schade, een strakke barst, is dit een snelle en betaalbare oplossing.